نگاهی علمی به تصویر بدن در عصر اینستاگرام
نقش اینستاگرام در نگرش دختران جوان به ظاهر خود
به گزارش برتریها، در یک پژوهش جدید، پژوهشگران ایرانی به سراغ مبحث تصویر بدن در بین دختران دانشجو رفته اند و با تأکید بر شبکه اجتماعی اینستاگرام، کوشیده اند ارتباط میان رفتارهای آنلاین و تجربه های روانی را بررسی نمایند.
به گزارش برتریها به نقل از ایسنا، ورود به دوران دانشجویی برای خیلی از جوانان، مرحله ای مهم و سرنوشت ساز در زندگی به حساب می آید. در این نوبت، افراد با نقش ها و مسئولیت های تازه ای در حوزه تحصیل، روابط اجتماعی، برنامه ریزی شغلی و تصمیم گیری های شخصی رو به رو می شوند. همین تغییرات، دانشجویان را در معرض فشارهای روانی مختلفی قرار می دهد که می تواند بر سلامت روان آنها اثر بگذارد. تحقیقات نشان داده اند درصد قابل توجهی از دانشجویان، حداقل با یک مشکل روان شناختی مواجهند و این مشکلات می توانند زمینه ساز اضطراب، افسردگی، تنش های درونی و کاهش کیفیت زندگی شوند. دراین میان، برخی متغیرهای روانی نقش کلیدی در سازگاری بهتر یا بدتر دانشجویان با این شرایط ایفا می کنند که یکی از آنها، رضایت از تصویر بدن است.
تصویر بدن به برداشت ذهنی فرد از اندازه، شکل و ظاهر کلی بدن خود اشاره دارد و تنها به ظاهر فیزیکی محدود نمی گردد، بلکه احساسات، باورها و ارزیابی های فرد نسبت به بدنش را نیز در بر می گیرد. این تصویر از سالهای ابتدایی زندگی شکل می گیرد و در طول زمان، تحت تأثیر عوامل فردی، خانوادگی، فرهنگی و اجتماعی تغییر می کند. در سالهای اخیر، خصوصاً در بین زنان جوان، نگرانی درباره ی ظاهر جسمانی افزایش پیدا کرده و خیلی از افراد خودرا با معیارهای زیبایی غیرواقعی مقایسه می کنند. چنین مقایسه هایی می توانند به نارضایتی از بدن منجر شوند؛ نارضایتی ای که با پیامدهایی مانند اضطراب، افسردگی، اختلالات خوردن، کاهش عزت نفس و حتی مشکلات جدی تر روانی همراه می باشد. این در حالیست که گسترش شبکه های اجتماعی تصویری، این نگرانی ها را پررنگ تر کرده است.
در ارتباط با این موضوع، سمانه نوری، محقق روان شناسی بالینی از دانشگاه محقق اردبیلی، با همکاری دانشگاه شاهد، پژوهشی را درباره ی رابطه میان استفاده از اینستاگرام و رضایت از تصویر بدن در بین دختران دانشجو انجام داده است. این مطالعه با محوریت یکی از شبکه های اجتماعی پرکاربرد و بررسی یک عامل روان شناختی مهم، تلاش نموده است ابعاد پنهان این ارتباط را روشن کند و نشان دهد چه سازوکاری می تواند میان استفاده از اینستاگرام و نگرش افراد به بدنشان نقش داشته باشد.
در این مطالعه ۲۰۳ نفر از دختران دانشجوی شاغل به تحصیل در شهر اردبیل مشارکت داشته اند. پژوهشگران برای جمع آوری اطلاعات از این افراد، پرسش نامه هایی استاندارد درباره ی میزان استفاده از اینستاگرام، رضایت از تصویر بدن و حساسیت به طرد بین فردی را به کار گرفتند. حساسیت به طرد به این معناست که فرد تا چه اندازه نسبت به نادیده گرفته شدن، رد شدن یا قضاوت منفی از طرف دیگران حساس است. در نهایت نیز داده های به دست آمده با نرم افزارهای آماری تحلیل شدند تا روابط میان این متغیرها به دقت بررسی شود.
نتایج این مطالعه نشان دادند هرچه میزان استفاده از اینستاگرام بیشتر باشد، حساسیت به طرد در افراد افزایش می یابد. همین طور بین استفاده بیش از اینستاگرام و رضایت کمتر از تصویر بدن، رابطه ای معکوس مشاهده شد. به بیان ساده، دخترانی که زمان بیشتری را در این شبکه اجتماعی می گذرانند، بطور مستقیم رضایت کمتری از ظاهر جسمانی خود گزارش می کنند.
نتایج مطالعه در فصلنامه «مطالعات اجتماعی روان شناختی زنان» وابسته به دانشگاه الزهرا انتشار یافته و نشان میدهد حساسیت به طرد نقش واسطه ای مهمی در این رابطه دارد. یعنی استفاده زیاد از اینستاگرام، ابتدا حساسیت فرد را نسبت به طرد شدن و قضاوت دیگران بالا می برد و همین حساسیت بالاتر، به کاهش رضایت از تصویر بدن منجر می شود. به این ترتیب، تأثیر اینستاگرام بر نگرش بدنی، تنها مستقیم نیست و از مسیر تجربه های هیجانی و بین فردی نیز عمل می کند.
بر این اساس، فضای اینستاگرام به سبب تاکید زیاد بر تصاویر ایده آل و ویرایش شده، افراد را در معرض مقایسه های مداوم قرار می دهد. استفاده از فیلترها و ابزارهای ویرایشی موجب می شود معیارهای زیبایی غیرواقعی به عنوان معیار پذیرفته شوند. در چنین شرایطی، خیلی از کاربران احساس می کنند با این الگوها فاصله دارند و همین احساس ناکافی بودن، نارضایتی از بدن را تشدید می کند.
از طرفی، دریافت نظرها، لایک ها یا حتی بی توجهی در اینستاگرام می تواند حساسیت افراد را نسبت به قضاوت دیگران افزایش دهد. افرادی که نسبت به طرد حساس تر هستند، دنیا را از دریچه جذابیت ظاهری می بینند و کوچک ترین نشانه منفی را به ظاهر خود نسبت می دهند. این چرخه، به تشکیل خودپنداره منفی و کاهش رضایت از تصویر بدن منجر می شود.
در نهایت بر طبق این یافته ها، محققان پیشنهاد می کنند برنامه های آموزشی برای پیشرفت سواد دیجیتال، کاهش مقایسه های ناسالم و تقویت خودارزشمندی در بین دختران جوان طراحی گردند تا از بار سنگین این مساله بر دوش دختران کاسته شود.
به طور خلاصه در این نوبت، افراد با نقش ها و مسئولیت های تازه ای در عرصه تحصیل، روابط اجتماعی، برنامه ریزی شغلی و تصمیم گیری های شخصی مواجه می شوند. استفاده از فیلترها و ابزارهای ویرایشی باعث می شود معیارهای زیبایی غیرواقعی به عنوان معیار پذیرفته شوند. در نهایت بر اساس این یافته ها، محققان پیشنهاد می کنند برنامه های آموزشی برای پیشرفت سواد دیجیتال، کاهش مقایسه های ناسالم و تقویت خودارزشمندی در میان دختران جوان طراحی گردند تا از بار سنگین این مسئله بر دوش دختران کاسته شود.
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد نقش اینستاگرام در نگرش دختران جوان به ظاهر خود