در سوگ اندیشمند نوگرا

در سوگ اندیشمند نوگرا به گزارش برتریها روزنامه ایران در مطلبی آورده است: كرونا یك چهره دیگر را هم با خود برد؛ داوود فیرحی، استاد دانشگاه تهران. خبر بستری شدن وی در بخش آی سی یو بیمارستان لاله و وخامت حالش هفته گذشته انتشار یافت، اما نهایتاً روز گذشته ویروس كرونا كار خودش را كرد.



روزنامه ایران پنجشنبه ۲۲ آبان در مطلبی نوشت: کرونا یک چهره دیگر را هم با خود برد؛ داوود فیرحی، استاد دانشگاه تهران. خبر بستری شدن وی در بخش آی سی یو بیمارستان لاله و وخامت حالش هفته گذشته انتشار یافت، اما نهایتاً روز گذشته ویروس کرونا کار خودش را کرد. بگفته پزشک معالج فیرحی، این استاد دانشگاه در بدو مراجعه درگیری ریوی بیش از ۸۰ درصد داشت. این خبر بلافاصله بازتاب وسیعی در رسانه ها و شبکه های اجتماعی داشته و خیلی از اتفاق رخ داده ابراز تأسف و ناراحتی کردند.


به دنبال فقه پویا
فیرحی در طول مدت حضورش در قامت استاد دانشگاه تهران به چند مؤلفه شهرت داشت؛ درک عمیق از فقه پویا، تسلط به علوم انسانی روز، مشی دموکراتیک و نهایتاً خوی مسالمت جو. مؤلفه هایی که روز گذشته هم در پیام های پر تعداد یادبود همکاران، دوستان، دانشجویان و دنبال کنندگان مباحث او بازتاب زیادی داشت و بارها مورد تاکید قرار گرفت. او همچون اندیشمندان منتقد سنت بود که کوشش کرد نگاه مدرنی به دین و سیاست را ترویج کند.

از این نظر می‎ توان او را در زمره نواندیشان دینی قرار داد. او همزمان که اعتقاد داشت حوزه فقه باید خودرا با تحولات روز هماهنگ کرده و تناسبی مستقیم و نه با تأخیر با حوزه تحولات اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و اقتصادی جامعه برقرار کند، تاکید می کرد با این نگاه همزیستی بین دین و دموکراسی نیز امری امکان پذیر است. در همین چارچوب فکری بود که به اعتقاد فیرحی، فقه و دین نه فقط مغایرتی با حق انتخاب مردم ندارند بلکه با نگاهی دقیق به این حوزه حتی اجازه آنرا هم نمی دهند و خود می توانند در صورت خوانشی صحیح، عامل ممانعت کننده از ایجاد محدودیت برای حقوق مسلم افراد باشند.

به عبارتی فیرحی شخصاً از باورمندان به نگاه متساهل به دین بود که در راه تحقق عملی این نگاه نیز کوشش هایی انجام داد. او معتقد بود که برای بهبود شرایط داخلی ایران بجای حاکمان باید به ماهیت حکمرانی توجه گردد. او دراین زمینه اعتقاد داشت که ماهیت دستگاه دولت در ایران بد تولید شده است با وجود تحولات مختلف سیاسی از دوران مشروطه تاکنون، اقدام اصلاحی قابل توجهی در قبال این ساخت نامناسب صورت نگرفته.


فیرحی؛ از حوزه تا دانشگاه
داوود فیرحی در سال ۱۳۴۳ در شهر زنجان متولد شد. وی علوم دینی را تا اختتام مقدمات در مدرسه علمیه این شهرستان گذراند و سپس سطح و خارج فقه و اصول را از سال ۱۳۶۶ تا ۱۳۸۰ در حوزه علمیه قم آموخت. او همزمان با تحصیل در حوزه علمیه قم، در سال ۱۳۶۶ در رشته کارشناسی علوم سیاسی دانشگاه تهران نیز پذیرفته شد و این رشته را تا مقطع دکترای علوم سیاسی با گرایش اندیشه سیاسی از همین دانشگاه ادامه داد. رساله دکترای داوود فیرحی با عنوان «دانش، قدرت و مشروعیت در اسلام» نگارش شد و توانست در سال ۱۳۷۸ این مقطع تحصیلی را به انتها برساند.

این رساله که با الهام از روش شناسی فوکو و هرمنوتیک گادامر تنظیم شده است به بررسی مناسبات قدرت و دانش در دوره میانه اسلام پرداخته و چگونگی زایش دانش سیاسی دوره میانه را کاوش می کند. قبل از این دکتر فیرحی در دوره کارشناسی ارشد هم رساله «اندیشه سیاسی شیعه در دوره قاجاریه» را نوشت. این رساله به اندیشه سیاسی فقیهان مشهور شیعه در دوره قاجار اختصاص دارد و کوشش می کند مهم ترین مکاتب فقهی-سیاسی شیعه را که در دوره قاجاریه بسط یافته و حضور خودرا کماکان در تحولات مشروطه (۱۲۸۴/۱۹۰۵) و انقلاب اسلامی (۱۳۵۷/۱۹۷۹) به بعد در ایران، حفظ نموده است، تحقیق کند.

وی از سال ۱۳۷۸ عضو هیأت علمی و دانشیار گروه علوم سیاسی دانشگاه تهران شد و دروس «اندیشه سیاسی در ایران معاصر» و «اندیشه سیاسی در اسلام معاصر» در دوره دکتری، «فقه سیاسی» و «افکار سیاسی در ایران و اسلام» و «بنیاد گرایی و رادیکالیسم اسلامی معاصر» در دوره کارشناسی ارشد و «نظام سیاسی و دولت در اسلام»، «تاریخ تحول دولت در جهان اسلام» و «مبانی اندیشه های سیاسی در اسلام» در دوره کارشناسی را تدریس کرد. راهنمایی رساله های گوناگون دکترا و کارشناسی ارشد درباره اندیشه سیاسی اسلامی از دیگر کارهای دکتر فیرحی بود. فیرحی همین طور استاد میهمان دانشگاه مفید در قم و عضو شورای مرکزی مجمع مدرسین و محققین حوزه علمیه قم بود.


تألیفات فیرحی؛ یادگاران نگاه او به سیاست و دین
وی مؤلف ۱۰ کتاب و همین طور دارای حدود ۶۰ مقاله منتشره در مجلات و کنفرانس های علمی در حیطه اندیشه سیاسی اسلام می باشد. همچون مهم ترین عناوین کتاب های به یادگار مانده از داوود فیرحی، عبارتند از «قدرت، دانش و مشروعیت در اسلام»، «دولت اسلامی و تولیدات فکر دینی»، «نظام سیاسی و دولت در اسلام»، «تاریخ تحول دولت در اسلام»، «روش شناسی و اندیشه سیاسی در اسلام» و «دین و دولت در عصر مدرن». یکی از مباحث اصلی در آثار فیرحی فقه سیاسی است.

وی در کتاب دو جلدی فقه و سیاست در ایران معاصر می کوشد مسأله قانون و ارتباط آن با فقه سیاسی را مورد واکاوی قرار دهد و به صورتی سرنوشت این گفت و گو را در یکصد ساله اخیر بازگو کند. درباره «نظام سیاسی و دولت در اسلام» مباحث مختلفی مطرح گردیده است. فیرحی در کتاب خود با همین عنوان اهتمام کرده است در آن مفهوم و خاصیت های نظام سیاسی و دولت در اسلام را مورد بررسی و کنکاش قرار دهد. وی در همین زمینه نوشته است: «دولت در جامعه اسلامی همانند دیگر جوامع بشری نه فقط بیان کننده وجود مجموعه ای از نهادها است، بلکه حاکی از وجود نگرش ها و شیوه های خاصی از اعمال و رفتار است که مدنیت اسلامی خوانده شده و در واقع جزئی از تمدن اسلامی شمرده می شود.

دولت در فرهنگ اسلامی، نه امری تصادفی و اتفاقی است و نه سازمانی انفعالی و بی طرف که بتوان نادیده گرفت.» وی همین طور اعتقاد دارد تا حالا مفهوم دولت در اسلام به خوبی روشن و مشخص نشده است چونکه بررسی مفهوم دولت در اندیشه های اسلامی، یکی از مشکل ترین مفاهیمی است که هرکس بطور عمیق بدان بپردازد، از دشواری های آن آگاه می شود. فیرحی در کتاب نظام سیاسی و دولت در اسلام تلاش خودرا صرف آگاهی یافتن از مفاهیم مختلف دولت از منظر نظریه های سیاسی-اسلامی شکل گرفته در مرور زمان می کند.


پیام تسلیت چهره های مختلف
روز گذشته به دنبال درگذشت این استاد دانشگاه، شخصیت های مختلف دانشگاهی، فرهنگی و سیاسی پیام های مختلفی در این رابطه صادر کردند. محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه کشورمان درگذشت مرحوم فیرحی را «ضایعه ای غمبار و جبران ناپذیر» دانست و نوشت: «تلاش ها و زحمات دیرینه این استاد اندیشه سیاسی دانشگاه تهران و عضو مجمع مدرسین و محققین حوزه علمیه قم در عرصه پژوهش و تحقیق علوم سیاسی کشور در دو خاستگاه دانشگاهی و حوزوی پیوندی عمیق بین این دو نهاد باارزش علمی کشور برقرار کرده بود که ثمره آن آموزش و تعلیم صدها استاد و دانشجو و طلبه مشتاق فراگیری و دانش اندوزی در ایران عزیز اسلامی بود.»


اسحاق جهانگیری، معاون اول رئیس جمهوری هم در پیام تسلیت خود فقدان فیرحی را «ضایعه ای بزرگ برای جامعه علمی کشور» دانست و او را «روحانی نواندیش و وارسته ای» توصیف کرد که «عمر پربرکت خودرا صرف توسعه علمی کشور و پژوهشگری در حوزه های علوم سیاسی و اندیشه سیاسی در اسلام کرد و در این راه آثار گوناگون علمی نیز از خود به یادگار گذاشت.»


سیدمحمد خاتمی رئیس دولت اصلاحات هم در پیام تسلیت خود نوشت: «چه تاب سوز و جانفرسا است شنیدن خبر درگذشت عزیزی که وجودش حجت موجه بود بر سازگاری سنت (اگر دلیری نقد و نه نفی آنرا داشته باشیم) و جهان نوپدید انسان روزگار (اگر بر نقد و نه نفی آن دلیری کنیم)؛ و چه خسارتبار است فقدان این بزرگ برای عالم اندیشه و ایمان.
روان پاک و تابناک حجت الاسلام والمسلمین دکتر داوود فیرحی در جوار رحمت گسترده الهی آرام گرفت، ولی جان آنان را که انسان را آزاد و عزیز و برخوردار می خواهند و می دانند و دین خدا را برای فراهم آوردن چنین زندگانی برای انسان می فهمند و تفسیر می کنند آشوب زده و سوزان کرد. او فقیهی بود متبحر و عالمی متأمل و خیراندیشی متخلق به اخلاق الهی و سیاست شناسی نواندیش و انسان دوستی بی ریا.


من این مصیبت بزرگ را به همه اصحاب علم و فضیلت و همکاران و همراهان و ارادتمندان به او، بویژه به خاندان شریف فیرحی، به همسر باوفایش و فرزندان خوب و گرانقدرش و همه بستگان عزادار تسلیت می گویم و از پیشگاه حضرت پروردگار علو درجات این فقید سعید و سلامتی و صبر و اجر بازماندگان معزز را مسألت می کنم. یادش گرامی و راه او پررهرو باد.»


سید حسن خمینی نیز در پیام تسلیت خود، آورده است: «مرحوم فیرحی همچون عالمانی بود که از جوانی با درک صحیح از نیاز روزگار خود در کنار علوم متداول حوزوی، به مطالعاتی فراتر از مباحث رایج در حوزه های علمیه روی آورد و در این امر به یکی از سرآمدان حوزه های مطالعاتی خویش بدل شد.» در پیام تسلیت حجت الاسلام خمینی همین طور تاکید شده است: «سلامت نفس او و ارادت خالصانه اش به امام و ارزش های اصیل انقلاب همیشه او را به عالمی دردآشنا با هویت دینی مبدل کرده بود که مخلصانه در امر پیرایش دین و انقلاب اسلامی از تحجّر و جمود و هر ناخالصی زائد همت می گماشت.»


محمود واعظی، رئیس دفتر رئیس جمهوری هم در پیامی درگذشت این استاد دانشگاه را تسلیت گفت. آیت الله دکتر سیدمصطفی محقق داماد نیز از دیگر چهره هایی بود که در این رابطه پیام تسلیتی صادر کرد. در این پیام آمده است: «فقدان این پژوهشگر صلح دوست که هیچ گاه چهره مهربانش از خاطر دوستان زائل شدنی نیست برای ارباب فضیلت ثلمه ای جبران ناپذیراست. این فاجعه مولمه را خدمت بازماندگان داغدار وبستگان سوگوار و همه جامعه فضیلت گستر کشور تسلیت عرض می کنم.»


محمدجواد غلامرضا کاشی، استاد علوم سیاسی و جامعه شناسی دانشگاه علامه طباطبایی نیز در پیام تسلیت خود نوشت: «از رونده نپرسید کجا می رود، از راهی که می رود معلوم است رهسپار کجاست. اما فیرحی خود راه بود. باید منتظر می ماندی ببینی به کجا می رسد.» وی در توصیف اندیشه سیاسی فیرحی نوشته است: «فکر می کرد جامعه یک چرخ دنده اصلی دارد. وقتی نمی چرخد، جامعه راکد است. پر از بلاهت و سکون و گسیختگی و بی اخلاقی. اگر آن چرخ نچرخد، همه گمراه و مبتذل اند.» از دیگر چهره هایی که روز گذشته در فقدان این استاد دانشگاه و متفکر سیاسی و مذهبی، پیام های تسلیتی صادر کردند می توان به مسیح بروجردی، احمد زیدآبادی، محمد قوچانی، محمود صادقی، سیدضیاء مرتضوی، سیدجواد ورعی، فاضل میبدی، محمدرضا واعظ مهدوی، کاظم قاضی زاده، محمدرضا عارف، هادی سروش و... اشاره نمود.

بر این راه مرگ چیرگی ندارد
خسرو طالب زاده روزنامه نگار: دشوار است باور کردن نبودن داوود فیرحی. چند روز پیش، در ابتدای بیماری تماسی داشتم اظهار خرسندی می کرد که مشکل جدی ندارد اما گویی کرونا شگردش فریب است و خوب فیرحی را فریفته بود. می گویند کرونا از نقطه ضعف آدم ها رخنه می کند و مهلک می شود و فیرحی نقطه ضعفش همین بود مانند یک روستایی بی غل و غش و مانند یک متفکر خوشبین و مانند یک متخلق خوش رفتار بود با همه. همین گشودگیش کار دستش داد. با هر آنچه فروبستگی بود ناخوش بود، روحی یا جسمی، فکری یا سیاسی به نام سنت یا تجدد. گشودگی اندیشه اش مرزهای فکریش را بیکرانه کرده بود اما مرز داشت و بخوبی می دانست کیست و کجا ایستاده است. از هر دو سو منتقدش بودند هم سنت گرایان هم متجددان. برای اینکه فیرحی اندیشیدن را با سویه های فکری مبادله نکرد. باور داشت که دارایی ها و اندوخته های محکم و گرانبهایی در مخازن تاریخ فکری ما وجود دارد که گشاده دستانه از آنها غفلت کرده ایم و رو به سمت دیار دیگر کرده ایم یا بدان آنها جهل ورزیده ایم. گشودگی فکریش با خود فروبستگی مشکل داشت از هر نوع و گونه ای که بود.


فیرحی هیچ نشانه ای از مرگ نداشت، نه در سن و سالش، نه در طراوت اندیشگی اش، نه در امید به آینده و نه در کوشش کم مانندش. مرگ او یک رخداد پیش بینی ناپذیر و باورنشدنی است. اما مگر مرگ چیزی جز این است که باورناپذیر است و جایی و زمانی رخ می نماید که انتظارش نیست. اما مرگ فیرحی را دربرگرفت یا فیرحی مرگ را؟


بی گمان جسم فیرحی در چنبره مرگ گرفتار شد و نتوانست از این دام جان سالم به در برد، اما «فیرحی» بر مرگ چیره شد. فیرحی کاری را که می باید می کرد، کرد. راهی را گشود که از ژرفای تاریخ بویژه تاریخ معاصر منشأ می گرفت و تا امروز جریان و به آینده استمرار دارد. کتابها و آثارش «سخن» تمام بود و «جان کلام». فیرحی در آثارش باقی است که مرگ را بدان رخنه نیست. فیرحی می توانست در صدها کتاب و آثار قلمی و کلامی جدید راهی را که رفته بازگوید و به شرح آنها بپردازد و مفسر خودش باشد. اگر حقیقت کلام و سخن فیرحی شنیده شود، طول و عرض، کم و میزان و بسط و شرح آن چیزی را تغییر نمی دهد. نه فیرحی از زمره نواندیشان دینی بود که در طول عمرشان مستمراً چهره های نو می شوند و نه از زمره آنهایی که جای لرزانی ایستاده اند که زمان باید قلم عفو و اصلاح بر گذشته آنها بکشد. فیرحی جایی ایستاده بود که در فهم عمیق و خرد دقیق کمکش می کرد؛ ادب اندیشه. بواقع صفت بارز او ادب و متخلق بودن که در زیست فردی و زیست فکری بدان پایبند و بلکه فطرتش بود. برای خود بودن نمی اندیشید و اندیشه اش برای خود نبود. برای گشودن از کار فروبسته این دیار بود.


فیرحی ده ها سال دیگر هم عمر می کرد که ای کاش می کرد، در مبانی و اصول همینی می بود که بود. زمان بر فیرحی چیره نمی شد برای اینکه زمانه را بخوبی می شناخت و بلکه زمانه با او بود. افق فکریش عقبه ای داشت که در زمان دگرگون نمی شد، هر چند ثمرات بیشتر و آثار افزون تری داشت و ای کاش می داشت. اما فیرحی راهی را که پیموده بود پایانش خودش بود نه راهش. راه او برای هر رنجیده و دردمندی که اندیشه و دین و ایرانیت مسأله باشد، گشوده است و بر این راه مرگ چیرگی ندارد.

اصرار داشت با لباس روحانیت درس بدهد
رحیم ابوالحسنی استاد دانشگاه تهران: روز گذشته یکی از اساتید برجسته، مبرز و اثرگذار دانشگاه تهران را از دست دادیم. دکتر داوود فیرحی که پرداختن به وجوه مختلف شخصیتش در این چند کلام خلاصه نمی گردد. با این وجود در پرداختن به بعضی از آشکارترین خاصیت های وی باید اظهار داشت که در برخورد نخست این منش رفتاری و ادب اخلاقی استاد بود که همه را جذب خود می کرد. بعنوان یک همکار باید بگویم که حتی یکبار ندیدم که این شخصیت مهربان و مؤدب نسبت به کسی کوچک ترین بی حرمتی کند. به مثل آنچه مرحوم استاد مطهری درباره توأم بودن جاذبه و دافعه در شخصیت ها گفته اند باید اظهار داشت که دکتر فیرحی دافعه اش هم با ادب و اخلاق و مسبب جاذبه بود.


وجه دیگر اینکه ایشان یک اندیشمند عمیق بود که اهتمام می کرد در پرداختن به چیستی، چرایی و چگونگی یک موضوع از اندیشه های گوناگون و متنوع بهره بگیرد. هر گونه جزم اندیشی از ساحت اندیشه او به دور بود. فیرحی از معدود چهره های روحانی بود که به کمال بود با اندیشه غرب آشنایی داشت و بااینکه فردی باخبر و مدافع نسبت به اصول و اندیشه اسلامی بود اما در تألیفات خود به بهترین وجه از اندیشه های متفکران علوم سیاسی غرب استفاده می کرد.


او یک اندیشمند سیاسی صرف نبود. بلکه نسبت به اصلاح جامعه و نظام سیاسی و حل مشکلات سیاسی کشور برخورد فعالانه و مسئولانه داشت و تاوان آنرا نیز می پرداخت. فراموش نمی نماییم که در سال ۸۸ توسط گروه سیاسی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران به مدیریت انتخاب شد، اما متأسفانه مسئولان وقت دانشگاه تهران از تأیید صلاحیت و صدور حکم مدیریت گروهی ایشان امتناع کردند.


می خواهم بگویم که استاد فیرحی یک اندیشمند منزوی نبود. برعکس در صحنه حضور داشت و همیشه به فکر مردم، اصلاح کشور و مشروعیت هویت دینی بود. دکتر فیرحی برمبنای تسلطی که بر تاریخ، اندیشه و فلسفه سیاسی دین اسلام داشت در سالهای اخیر نسبت به مسائل سیاسی جامعه با حساسیت برخورد می کرد و اهتمام داشت در مواجهه با انحرافاتی که به نام دین در حوزه سیاست مشاهده می کرد آنچه لازم است را با جامعه در بین بگذارد و از ساحت دین دفاع کند.


همچنان او اهتمام می کرد که در لباس دین مشکلات جامعه را طرح کند. در اوج فشارهایی که در سه دهه گذشته در فضاهای دانشگاهی مقابل روحانیون روشنفکر وجود داشت و سبب شد برخی روحانیون اندیشمند ناچار به درآوردن لباس روحانیت شوند، ایشان اصرار داشت که با لباس روحانیت در دانشگاه درس بدهد و از حرمت دین محافظت کند. استاد فیرحی با اخلاق مهربانانه و شیوه تدریس بسیار عالی خود توانسته بود کلاس های بسیار پرثمر و مفیدی را عرضه نماید. او تنها نویسنده ای معتبر نبود، بلکه معلمی بسیار زبردست بود که دانشجویان دانشکده به شدت از کلاس هایش استقبال می کردند. تا آنجا که اگر او کلاس اختیاری برگزار می کرد دانشجویان آن کلاس را حتی بیش از دروس اصلی شان پیگیری می کردند.


ایشان فرد بسیار پرکاری بود. به این علت در همین عمر کوتاه آثار مختلفی در حوزه اندیشه سیاسی ایران معاصر از خود برجای گذاشت. هر چند به باور من متأسفانه همین کار زیاد سبب شد که جسم شان به پیری زودرس گرفتار باشد و بسادگی تسلیم بیماری شود.


همه ما از فقدان او متأسفیم. اما استاد فیرحی تا جایی که فرصت عمر اجازه داد ثمره خودش را داد. این رسم تاریخ همه جوامع است که نخبگان پیشرو هستند و تنها اما بعدها اثر بخشی خواهند داشت و ان شاءالله جامعه ما نیز در آینده از نظرات ایشان بهره مند باشد.

متفکری که به ایران می‎اندیشید
سیدعلیرضا حسینی بهشتی استاد علوم سیاسی: نه آگاهی ات به اینکه مرگ اختتام مرحله ای از حیات ماست که همه ما لاجرم از آن عبور خواهیم کرد، نه اینکه می دانی این روزها خیلی از هموطنان و همنوعانت به سفری بی بازگشت می روند، نه وقوف به اینکه در سن و سالی هستی که کسانی که می شناختی و می شناختندت تو را جا می گذارند و می روند، هیچ یک به هنگام شنیدن خبر درگذشت عزیزی از عزیزانت تسلی ات نمی بخشد؛ این غم، گویی همیشه زنده است. در هراسی از سرکشی به گوشی همراهت که مبادا درگذشت دوستی یا خویشی دیگر را مطلع شوی، سر در کتاب می کنی و چشمانت را به تماشای طبیعت زیبای خزان نوازش می دهی تا لحظات جهل را تجربه کنی، اما باز هم خطا می کنی و خبر را می بینی.


این دفعه هم آنچه در هفته های گذشته و با شنیدن خبرهایی که از بیمارستان می رسید نگران شنیدنش بودم رخ داد. باز هم دوستی دیگر، همکاری دیگر و هم‎کلامی دیگر؛ «حجت الاسلام دکتر داوود فیرحی» استاد اندیشه سیاسی دانشگاه تهران. در فیضان دوستی گشاده دست بود و در برخورد با ناملایمات گشاده رو. از کتاب هایی که نوشته و کتاب هایی که در حال نگارش شان بود که می گفت، پرتوهای شوق اندیشمندی دغدغه مند و ژرف نگر در سیمایش موج می زد. از نگرانی هایش درباره آینده کشور و ملت که می گفت در مقام روشنفکری متعهد و منتقدی دلسوز می ایستاد. نه علمش و نه مهرش را از دانشجو و طلبه و استاد و پژوهشگر، دریغ نمی کرد.


بارها برایم از الگو قراردادن شهید بهشتی در تحصیل همزمان در حوزه و دانشگاه از آغازین سالهای جوانی گفت و چه نیکو و استوار در این راه پا گذاشته بود. و بالاتر از همه، صفایی بود که در این زمانه بی صفایی، لحظه لحظه ساعات همنشینی ات با او را پر می کرد.


ما همه رفتنی هستیم و هیچ واقعیتی عریان تر از مرگ در زندگی بشر وجود ندارد، اما خوشا آنان که دنیا را پل دانستند و به سلامت از آن گذشتند، بی‎آنکه ستمی بر دیگری و بر خویشتن روا دارند. خوشا آنان که به شکلی زیستند که لحظه لحظه زندگیشان یادآور خوبی هاست و مرگ شان فقدان هایی جبران ناشدنی برجای می گذارد. بیش از این نمی توانم بنویسم. گاه، گاهِ سکوت است. گرچه از آتش دل چون خم می در جوشم/ مهر بر لب زده خون می خورم و خاموشم.


فقدان حجت الاسلام دکتر داوود فیرحی، این شخصیت علمی و روحانی برجسته را به همسر و فرزندانش تسلیت می گویم و از خدای مهربان برای روان آن سفرکرده آرامش و برای همه بازماندگانش، دانشجویانش، همکارانش و جامعه علمی ایران، به ویژه اهالی علم سیاست، بردباری و شکیبایی خواهانم.

چه پرواز زودهنگامی
حمیدرضا جلائی پور استاد دانشگاه: با اندوه فراوان شاهد درگذشت غیرمنتظره دکتر داوود فِیرَحی، روحانی نواندیش و استاد اندیشه سیاسی دانشگاه تهران، بودیم. دریغ! دریغ!
او هم اهل دانش و تفکر بود و هم یک پژوهشگر اخلاقی در حوزه عمومی بود. برنامه پژوهشی او که ۳۰ سال در راهش کوشش کرد «آشتی عقلانی بین دانش فقه و علم سیاست» بود. او فقط یک استاد دانشگاه نبود فرآورده های خودرا به حوزه عمومی و به درون جامعه می آورد و از دموکراسی و همزیستی ایرانیان بایکدیگر حمایت می کرد. او ایران دوستی مسئول بود و در این راه به ورطه نگاه های تباری، نژادی و واگرا نیفتاد.


او گذشته از توجه به دانش فقه و اندیشه سیاسی به تاریخ اسلام، تجربه سیاسی کشورهای اسلامی خصوصاً تجربه مصر و بالاخره به سیاست روز ایران توجه ویژه و روشنگرانه داشت. دکتر فیرحی در عین اینکه اهل دانش بود بسیار متواضع و اهل گفت و گو بود. رنج سفر می کرد و در تمام محافل فکری در اقصی نقاط کشور شرکت می کرد. او مقید بود که فرآورده های فکری خودرا مکتوب کند و نشر دهد و از این حیث میراث ارزشمندی بجای گذاشت.


او مطلقاً توانایی علمی و حرفه ای اش را برای خود و خانواده اش دکان نکرد و آزاده و سبکبال زیست. افسوس که وی در اوج باروری فکری از میان ما ناگهان پرکشید. درگذشت نابهنگام و جانکاه او را به خانواده معززش و همه اهالی فرهنگ و اندیشه تسلیت عرض می کنم.

در رثای دوست از دست رفته ام
احمد نقیب زاده استاد دانشگاه: برای من سخت و دردناک است که بخواهم در سوگ فیرحی سخن بگویم. آنها را برای خودم می گذارم و او را چنانکه شناختم به شما معرفی می کنم. از نظر اخلاقی مردی وارسته، خوش خلق و اهل مدارا بود و چنان با مردم سلوک می کرد که انسان از یک روحانی به مفهوم دقیق کلمه انتظار دارد. یکبار ندیدم که غیبت کند یا بد کسی را بخواهد. از تعصب به دور بود و نسبت به اساتیدی که در دوره دانشجویی با آنها درس داشت بسیار متواضع و فروتن بود. امکان نداشت در جلوی آنها راه برود. از نظر علمی بسیار توانا بود و مفاهیم کلیدی را به درستی درک می کرد. نمونه عالی وحدت حوزه و دانشگاه بود. دروس اسلامی را چنان تدریس می کرد که در ردیف پر جاذبه ترین دروس باشد.
به نظرم او خدمت بزرگی به فرهنگ جمهوری اسلامی ایران کرد هر چند برخی تاریک اندیشان در حق او ستم کردند.


علاوه بر دروس نظری در حوزه عمل هم پیوسته به دنبال راهکاری بود که هم اسلامی باشد و هم در دنیای امروز قابل عمل و پراتیک باشد او دغدغه گره های کوری را داشت که جمهوری اسلامی با آن مواجه است؛ اینکه چگونه تئوکراسی را به دموکراسی پیوند بزنیم، حزب سیاسی از نظر اسلام چه معنایی دارد و چگونه قابل توجیه است.


1399/08/22
20:31:34
5.0 / 5
619
تگهای خبر: اقتصاد , پژوهش , تولید , دانش
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب
نظر شما در مورد این مطلب
نام:
ایمیل:
نظر:
سوال:
= ۹ بعلاوه ۲
برتریها bartariha
bartariha.ir - حقوق سایت برتریها محفوظ است

برتریها

معرفی برترینهای فناوری و وبسایتها