پژوهشی درباره سیر تحولی سلامت و فناوری
سلامت دیجیتال در ایران ظرفیت ها و چالش ها
برتریها: پژوهشگران در مطالعه ای تازه، به سراغ مفهوم سلامت دیجیتال رفته اند تا نشان دهند این حوزه چه طور می تواند شیوه تعامل میان مردم، سیستم سلامت و فناوری های ارتباطی را در جامعه امروز دگرگون کند.
به گزارش برتریها به نقل از ایسنا، تکنولوژی های جدید ارتباطی در دهه های اخیر، شیوه زندگی، تعاملات اجتماعی و دسترسی مردم به اطلاعات را بطور بنیادین تغییر داده اند. حوزه سلامت نیز از این تحولات بی نصیب نمانده است. ظهور ابزارهایی مانند اپلیکیشن های سلامت، پزشکی ازراه دور، پرونده های الکترونیک و سامانه های آنلاین، سبب شده مفهوم «سلامت دیجیتال» به عنوان بخشی مهم از سیستم سلامت مطرح شود. سلامت دیجیتال به استفاده از فناوری های اطلاعات و ارتباطات برای پیشرفت سلامت، بهبود دسترسی به خدمات بهداشتی و افزایش کیفیت مراقبت های درمانی اشاره دارد. این رویکرد می تواند فاصله جغرافیایی میان بیمار و ارایه کننده خدمت را کم کند و امکان دریافت اطلاعات سلامت را برای گروههای مختلف جامعه ساده تر کند.
از سوی دیگر، سلامت دیجیتال ارتباط نزدیکی با «ارتباطات سلامت» دارد؛ حوزه ای که هدف آن انتقال درست، بموقع و قابل فهم اطلاعات سلامت به مردم است. نظام جامع ارتباطات سلامت، نگاهی چندوجهی و میان رشته ای دارد و تلاش می کند پیام های سلامت محور را متناسب با نیاز گروههای مختلف جامعه طراحی و منتشر کند. در چنین چارچوبی، سلامت دیجیتال می تواند نقش برجسته ی در افزایش آگاهی عمومی، جلوگیری از بیماریها و بهبود رفتارهای سلامت محور ایفا کند. در عین حال، استفاده مؤثر از این ظرفیت ها نیازمند شناخت دقیق عناصر، مؤلفه ها و چالش های موجود در راه پذیرش فناوری های دیجیتال در حوزه سلامت است.
با وجود پیشرفت هایی که در سالهای اخیر در ایران روی داده، سلامت دیجیتال بازهم با چالش های مختلفی رو به رو است. یکی از مهم ترین این چالش ها، شکاف دیجیتال است؛ مفهومی که به نابرابری در دسترسی و توانایی استفاده از فناوری های ارتباطی اشاره دارد. این شکاف می تواند بر مبنای عواملی مانند درآمد، محل زندگی، سن و سطح سواد شکل بگیرد و موجب شود همه افراد جامعه به یک اندازه از خدمات سلامت دیجیتال بهره مند نشوند. علاوه بر دسترسی، نوع و کیفیت استفاده از فناوری نیز اهمیت دارد. داشتن ابزار به تنهایی کافی نیست و مهارت استفاده، اعتماد به سامانه ها و درک اطلاعات سلامت نقش تعیین کننده ای دارند.
در همین زمینه، فرزانه کوهی، دانش آموخته دکتری علوم ارتباطات از دانشکده علوم انسانی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، به همراه یک همکار دانشگاهی و با همراهی دانشگاه علامه طباطبائی، پژوهشی را درباره ی سلامت دیجیتال انجام داده اند. این مطالعه با محوریت بررسی سلامت دیجیتال در چهارچوب نظام جامع ارتباطات سلامت، تلاش نموده است عناصر و مؤلفه های اثرگذار بر این حوزه را شناسایی کند و تصویری روشن از وضع موجود ارائه کند.
روش انجام این مطالعه بر پایه تحلیل SWOT بوده است؛ روشی که برای شناسایی نقاط قوت، ضعف، فرصت ها و تهدیدها به کار می رود. در این پژوهش، از نظر خبرگان حوزه سلامت و ارتباطات استفاده شد.
یافته های پژوهش نشان می دهند که سلامت دیجیتال در ایران از نقاط قوت قابل توجهی برخوردار می باشد. وجود سامانه های ملی سلامت، استفاده رو به رشد از ابزارهای هوش مصنوعی در خدمات درمانی و استقبال شهروندان از خدمات آنلاین، همچون این نقاط قوت به شمار می روند.
این عوامل نشان می دهند بستر اولیه برای توسعه سلامت دیجیتال فراهم شده و مردم نیز تا حدی آمادگی استفاده از این خدمات را دارند. در کنار این موارد، تولید محتوای آموزشی دیجیتال و گستردگی شبکه های مراقبت اولیه نیز ظرفیتهای مهمی محسوب می شوند.
در مقابل، نتایج پژوهش به موانع و ضعف هایی نیز اشاره می کنند. نبود یک چارچوب قانونی جامع و الزام آور، عدم یکپارچگی سامانه های دیجیتال و مقاومت ساختاری در مقابل تغییرات فناورانه، همچون مشکلات اصلی هستند. همین طور تهدیدهایی مانند شکاف دیجیتال، مخاطرات امنیت سایبری و کاهش اعتماد عمومی به علت اختلال در بعضی سامانه ها، می توانند روند گسترش سلامت دیجیتال را با دشواری مواجه کنند. بر مبنای تحلیل انجام شده، سلامت دیجیتال در ایران هنوز در مراحل ابتدایی پذیرش قرار دارد.
اطلاعات تکمیلی این مطالعه نشان می دهند که در ارزیابی دقیق تر، بیشترین امتیاز نقاط قوت به وجود سامانه های ملی سلامت دیجیتال، استفاده از هوش مصنوعی و پذیرش رو به رشد خدمات آنلاین اختصاص یافته است. در مقابل، ضعف هایی مانند نبود قوانین جامع صیانت از داده های سلامت، ناهماهنگی میان نهادها و کمبود زیرساخت های ارتباطی، از مهم ترین موانع به شمار می روند. این وضعیت نشان داده است که توسعه سلامت دیجیتال تنها به فناوری وابسته نیست و به اصلاح ساختارها و قوانین نیز نیاز دارد.
بر اساس نتایج این پژوهش، استفاده از رسانه های اجتماعی و اپلیکیشن های خودمراقبتی می تواند نقش مهمی در افزایش مشارکت مردم در مدیریت سلامت خود داشته باشد. در عین حال، این مسیر زمانی موفق خواهد بود که آموزش عمومی، پیشرفت سواد سلامت دیجیتال و تقویت امنیت سامانه ها به شکل جدی دنبال شود.
پژوهشگران تاکید دارند که هماهنگی میان بخش های مختلف و جلب اعتماد عمومی، شرط اصلی حرکت به طرف یک سیستم سلامت دیجیتال پایدار و کارآمد است.
گفتنی است این نتایج علمی پژوهشی در فصلنامه «مطالعات رسانه های نوین» انتشار یافته اند. این نشریه علمی وابسته به دانشگاه علامه طباطبائی و انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات است و به بررسی مسایل نوین حوزه رسانه، ارتباطات و جامعه می پردازد.
بطور خلاصه، حوزه سلامت نیز از این تحولات بی نصیب نمانده است. با وجود پیشرفت هایی که در سالیان اخیر در ایران روی داده، سلامت دیجیتال بازهم با چالش های مختلفی روبه رو است. بر اساس تحلیل انجام شده، سلامت دیجیتال در ایران هنوز در مراحل ابتدایی پذیرش قرار دارد.
منبع: bartariha.ir
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد سلامت دیجیتال در ایران ظرفیت ها و چالش ها